3600, 4500 Gün ve Kademeli Emeklilik: Kim Ne Zaman Emekli Olabilir?

Milyonlarca kişiyi emekli eden EYT düzenlemesinin ardından kapsam dışında kalan 1999 sonrası sigortalılar için emeklilik hesabı yeniden gündemde. Kademeli emeklilik beklentisi sürerken, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde emekli olmanın üç farklı yolu öne çıkıyor. Özellikle 7000 prim gününü tamamlayamayanlar için 4500 günle yaştan emeklilik formülü dikkat çekiyor.

4500 Günle Yaştan (Kısmi) Emeklilik Nasıl Olur?

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar için sistem, tam emeklilik dışında “kısmi emeklilik” hakkı tanıyor. Bu modelde aranan şartlar şöyle:

• En az 4500 prim günü (yaklaşık 12,5 yıl çalışma)

• 25 yıllık sigortalılık süresi

• Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş

Bu üç şart birlikte sağlandığında, 7000 günü doldurmadan emekli aylığı bağlanabiliyor. Özellikle düzensiz çalışma geçmişi olanlar ya da prim gününü tamamlamakta zorlanan sigortalılar için bu formül ciddi bir alternatif oluşturuyor.

Ancak unutulmaması gereken nokta şu: Kısmi emeklilikte bağlanacak maaş, tam emekliliğe göre daha düşük olabiliyor.

Askerlik ve Doğum Borçlanması Emekliliği Öne Çeker mi?

Emeklilik yaşını belirleyen en kritik unsur sigorta başlangıç tarihi. Bu tarihi geriye çekebilmek bazı durumlarda mümkün.

Askerlik borçlanması, eğer askerlik sigorta girişinden önce yapılmışsa, borçlanılan süre kadar başlangıç tarihini geri çeker. Örneğin:

• 2000 yılında sigortalı olmuş bir erkek çalışan,

• 1998’de yaptığı 18 aylık askerliği borçlanırsa,

• Sigorta başlangıcı 1998’e çekilebilir.

Bu durum bazı sigortalıları doğrudan EYT kapsamına sokabiliyor ve yaş şartı ortadan kalkabiliyor.

Doğum borçlanması ise kadın çalışanlarda genellikle sigorta başlangıcını geri çekmez. Ancak her çocuk için 720 güne kadar prim kazanımı sağlar (en fazla 3 çocuk için 2160 gün). Bu da eksik primlerin tamamlanmasında büyük avantaj sağlar.

3600 Günle Emeklilik Kimler İçin Geçerli?

Kamuoyunda sıkça konuşulan 3600 günle emeklilik hakkı, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanları kapsıyor.

Bu grupta:

• 15 yıl sigortalılık süresi

• 3600 prim günü

• Kadınlarda 50-58, erkeklerde 55-60 arasında değişen yaş şartı

tamamlandığında emeklilik mümkün oluyor.

Ancak 1999 sonrası girişliler için alt sınır 3600 değil, 4500 gün olarak uygulanıyor. Bu ayrım, en çok kafa karıştıran konuların başında geliyor.

53-56 Yaş Formülü Gerçek mi?

Meclis kulislerinde zaman zaman 1999 sonrası sigortalılar için kademeli emeklilik çalışması yapıldığı iddiaları gündeme geliyor. Taslak konuşmalarında yaş sınırının işe giriş yılına göre 53, 54, 55 veya 56’ya çekilmesi talepleri yer alıyor.

Ancak mevcut yasal durumda:

• Kadınlar 58

• Erkekler 60 yaşında

emekli olabiliyor.

Bu yaşların altında emeklilik şu an için yalnızca:

• EYT kapsamındakiler

• Engellilik hakkı bulunanlar

• Yıpranma payı olan meslek grupları

için mümkün görünüyor.

EYT Yoksa Planlama Şart

EYT düzenlemesi sonrası kapsam dışında kalan milyonlarca sigortalı için mevcut sistemde üç ana yol bulunuyor:

1. 7000 günle tam emeklilik

2. 4500 günle yaştan emeklilik

3. Borçlanma yoluyla şartları değiştirme

Burada en kritik konu, kişinin kendi sigorta başlangıç tarihi ve prim gün durumunu net analiz etmesi. Yanlış bilgiye göre plan yapmak yıllarca gecikmeye neden olabilir.